|
|
|
ORIENTEERING
Orienteering Hakkında Bilgi için
tıklayın
Orienteering Türleri Hakkında Bilgi için
tıklayın
Orienteering Federasyonlar ve Kulüpler
için tıklayın
Orienteering Fotoğrafları için tıklayın
Oryantiring Türleri :
Uluslararası Oryantiring Federasyonu’nun
organize ettiği türler;
1- Koşarak (Foot Orienteering) :
Amaç yarışmaya başladıktan sonra hedef
noktalarını belirlenen sırada dolaşarak
en kısa zamanda varış noktasına
ulaşmaktır. Oryantiring sporunda
atletik kapasite önemli olmakla birlikte
tek başına yeterli değildir. Yarışmacı
belirlenmiş, işaretlenmiş bir parkur
olmadığı için arazide bir noktadan diğer
noktaya tamamen kendi karar verdiği bir
rotayı izleyerek gider.
Kullanılan Malzemeler :
Koşulacak arazinin haritası ve pusula
şart olan malzemelerdir. Ayrıca kıyafet
gerekir.
A) Pusula : Pusula, yerin
manyetik alanı ile çalışarak yön
gösteren cihazdır. Oryantiring
yarışmalarında kullanılan en önemli
malzeme Oryantiring Pusulası’dır.
Haritayı yönüne koymamızı bir
başka ifade ile gidilecek yönün
belirlenmesinde kullanılan pusula
ayakkabı ve giysilerin dışında
yarışmacıların sahip olması gereken
yegane malzemedir.
Serbest dönebilen manyetik iğne, bir ucu
diğerinden farklı (kırmızı) renkte olur
ki kuzey kolay bulunur.
- Döner kapsül, içi sıvı doludur
ve pusula iğnesi bulunur. Kapsülün
görevi iğnenin titreşmesini azaltarak
daha doğru okuma sağlamaktır.
- Kapsül çevresindeki bilezik 2
derece gösterge ile 0-360 derece
arasında dereceler işaretlenir.
- Yön oku ve ona paralel meridyen
çizgileri, iğnenin altında yer alır ve
kapsül ile beraber döner.
- Referans çizgisi- açı buradan
okunur.
- Pusula tabanının dikdörtgen
şeklinde ve şeffaf olması, Gidilecek Yön
Oku bulunması ve kenarının uzun olması
kullanımı kolaylaştırır.
- Cetvel, metrik ve inch olarak
işaretlenmiş. Kısa mesafe ölçümlerini
kolaylaştırır.
Doğada kullanılan modern pusulaların
çeşitleri standart plaka (a),
aynalı (b), askeri (d) ve
kutu (prismatik) (c) olarak
sıralanabilir. Askeri tip ve kutu
pusulalar doğa sporcusunun ihtiyaç
duymadığı kadar hassas ölçüm
yapabilirler, bu sebeple biraz daha
kullanımları daha karmaşıktır.
Çoğu kişinin ihtiyacı standart ya da
aynalı pusulalardır. Oryantiring
yapmak için ise en kullanışlı model
parmak pusulalardır (e).
Haritaya takılan ataç pusulalar
(f) temel oryantiring için
uygundur; tek başına veya yedek olarak
taşınabilir. Belli başlı markaları
Silva, Suunto, Recta
ve Brunton'dur.
B) Harita : Yarışmalarda
kullanılan Oryantiring Haritası
özellikle Oryantiring sporunun
ihtiyaçlarını karşılayan özel bir
haritadır. Onu klasik coğrafi
haritalardan ayıran hatta üstün
kılan özellik; coğrafi haritaların
içerdiği bilgileri kapsamasının yanında
ayrıntıya inerek Oryantiringe
özgü bilgileri içermesidir. Örneğin
çitler, bitki örtüsü, özel nesneler,
kaya grupları, yollar, enerji nakil
hatları vb. kısacası arazide görülen her
şey bu haritalarda gösterilmektedir.
Bu haritalar Uluslararası Oryantiring
Federasyonu’nun belirlediği
standartlara göre tüm dünyada aynı
renkler, kodlar, açıklamalar vb.
özellikler kullanılarak
hazırlanmaktadır. Haritalar
yarışmayı düzenleyenler (kulüpler,
federasyonlar) tarafından hazırlanarak
yarışma öncesi katılımcılara
verilmektedir.
Harita Ve Pusula Kullanımı :
İlk olarak,duruşunuzu (gitmek
istediğiniz yönü) saptamalısınız. Karar
verdiğiniz hedefinize doğru kesin yol
alacağınız yönü aşağıdaki işlemleri
sırası ile yaparak belirleyin. Bu
işlemleri uygulayabilmek için magnetik
kuzey hatlarının haritada çizili olması
gerekmektedir.
1- a) Pusulayı harita üzerine
koyun ve uzun kenarı ile başlayacağınız
nokta ile gitmek istediğiniz hedef
noktasını birleştirin.
b) Pusula üzerindeki Yön Oku'nun
başlangıç noktasından gideceğiniz yöne
doğru olduğundan emin olun. (Ok ters
yönü gösteriyor olmamalı)
c) Bu aşamada, pusula üzerindeki
ölçekli cetvellerden uygun olanını
kullanarak gitmek istediğiniz mesafeyi
saptayabilirsiniz.
2- a) Pusulanızı harita üzerinde
kaymayacak şekilde tutun.
b) Dönen kapsülü, kapsülün
dibindeki Kuzey-Güney hattı çizgileri
harita üzerindeki Kuzey-Güney
çizgileriyle paralel olana dek çevirin.
c) Kapsülün dibindeki Kuzey-Güney
okunun harita üzerindekiler ile aynı
yönde olduğundan emin olun. Eğer
gerekliyse bu aşamada deklinasyon
ayarını yapabilirsiniz.
3- a) Pusulanızı elinize alın ve
önünüzde tutun. Pusula gövdesinin yatay
pozisyonda olduğundan ve yön okunun
ileriyi işaret ettiğinden emin olun.
b) Gövdenizi kapsülün dibindeki
Kuzey-Güney oku ile magnetik ibre aynı
doğrultuda, ibrenin kırmızı ucu okla
aynı yönde oluncaya kadar döndürün.
c) Pusula gövdesindeki Yön Oku
şimdi gitmek istediğiniz yönü gösterir.
Tavsiye 1 : Şimdi gerekli yönü ve
duruşunuzu tanımladınız, kesin yönünüzü
sürdürdüğünüzden emin olmalısınız. İlk
olarak yön okunun işaret ettiği yöne
doğru arazide uygun bir hedef
bulmalısınız.(Örn: belirgin bir ağaç,
kaya yada çalılık) Pusulanıza
bakmadan seçtiğiniz nesneye doğru
yürüyün. Hedefinize vardığınızda, gidiş
yönünüzde yeni bir nesne seçin ve işlemi
tekrarlayarak devam edin.
Tavsiye 2 : Bazen yürürken
pusula kapsülü kazara dönebilir.
Zaman zaman ayarladığınız yönden sapma
olup olmadığını kontrol etmeyi
unutmayın.
Tavsiye 3 : Magnetik ibrenin
daima magnetik kuzey kutbunu ve yön
okunun gideceğiniz yönü gösterdiğini
unutmayın.
C) Kıyafet : Ormanda koşmaya
uygun olmalı. Hem hareketi
engellemeyecek, hem ısıyı dışarı
atabilecek hem de çiziklerden koruyacak.
Serin havalarda sentetik eşofmanlar
olabilir ama sentetik taytlar en
idealleridir. Üzerinizde polyester
kumaştan yapılmış uzun kollu bir giysi
olması terlediğiniz zaman üşütmenizi
önler.
Ayakkabınız orman için koşmaya uygun
olmalı. Mümkün olduğunca yumuşak toprak
ve yapraklar arasında kaymayacak taban
yapısında, düşük bilekli bir model
olmalı. Ayakkabınızın üzerine diz altına
kadar bacağınızı koruyan tozlukları
takarsanız dikenlere karşı daha
korunaklı olursunuz.
Temel Oryantiring Teknikleri :
1- Çizgisel Hatları Kullanmak :
Çizgisel Hatlar (ingilizcede handrails
diye geçerler) harita okumayı
kolaylaştıran şekillerdir. ana
patikalar, dere, çit ve insan yapımı
yapılar (bina, anten, tabela, vs). Bu
çizgisel hatlar sayesinde karışık renkli
ve şekilli bir haritada yerleştirilmiş
hedeflere ulaşabileceğiniz takip etmesi
kolay rotalar oluşturmanız mümkündür.
2- Haritayı Yönüne Koymak :
Haritayı doğru ve etkili kullanabilmek
için Haritanın Kuzeyini Gerçek Kuzey ile
çakıştırmak gerekir. Bu sayede haritadan
başımızı kaldırdığımızda karşımızdaki
her şeyi kağıtta yerleştirildiği gibi
karşımızda görebiliriz.
3- Saldırma Noktası : Hızlı bir
şekilde istediğiniz noktaya gitmek
istiyorsunuz. Sürekli olarak harita ve
pusulayı inceleyip kurcalamak size çok
vakit kaybettirir. Hedefinize yakın ve
çok belirgin olan bir noktayı ön hedef
olarak belirlerseniz daha kolay ve hızlı
ilerlersiniz. Bu yöntem özellikle
görüşün zayıf olduğu durumlarda çok
kullanışlıdır ve çoğu sporcu için hızlı
orienteeringin anahtarıdır.
4- Kasıtlı Sapma : Haritada
gitmek istediğiniz yer yolu takip
ederken saparak ıskalayabileceğiniz bir
nokta olabilir. Bunu riske atmadan
hedefe varmak için siz bilinçli olarak
rotanızı saptırırsanız buna kasıtlı
sapma denir. Bunu sadece oryantiring
yaparken değil, yapmaya gidip gelirken
de kullanabilirsiniz.
Antrenman Teknikleri :
1- Rotayı Çizmek : Parkur
haritasında kontrol çemberleri kuş uçuşu
birleştirilmiştir. Ama koşarken çoğu
zaman daha uzun ve eğrisel hatlar
izleriz. Buna rota denir. Parkurun
türüne göre iki kontrol noktası arasında
birden fazla rota olabilir.
Oryantiring hata yapmak ve ders
almak üzerine bir spor. Bunu yapmanın en
temel ve basit yolu ise koştuktan sonra
hemen harita üzerinde kendi izlediğimiz
rotayı çizmektir. Mavi tükenmez veya
transparan boyama kalemleri
(textmarker-fosforlu marker gibi ama
fosforlu sarı renk olmasın!) bu iş için
idealdir. Haritayı okunmaz yapmadan
rotanızı çizerken parkuru tekrar
koşarsınız, bu sefer zihninizde. Üstelik
bir çok alternatif rota görürsünüz,
hatalarınızı fark edersiniz.
Başkalarıyla rota seçimlerini
karşılaştırır en ideal rota seçimini
tartışırsınız.
2- Koşarken Ayak Zamanları Almak :
İki kontrol hedefi arasındaki mesafeye
ayak denir. Antrenmanda toplam zaman
yanında ayak zamanlarını da tutmak hata
ve rota seçimi değerlendirmesi için çok
değerlidir. Bunu yapmanın iki yolu
vardır:
a- Elektronik zımbalama sistemi
b- Lap zamanı kayıt edebilen bir
kol saati taşımak
İkincisi çok daha ekonomik ve kişisel
olarak yapılabilecek uygulamadır. 20 den
fazla ayak kaydedebilen bir spor saati
kolay ve ekonomik olarak satın
alınabilir.
3- Ayak Zamanları Karşılaştırması :
Ayak zamanları (veya ara zamanlar) almak
işin yarısı olsa da onları
değerlendirmenin en verimli yolu
arkadaşınızla karşılaştırmaktır.
Oryantiring, bu benzersiz sporun en
eşsiz yanlarından biri burada kendini
gösteriyor: Parkurdaki rakibinizden daha
iyi olmak için onunla parkur sonrası
beraber değerlendirme yapmanız gerekir
Böylece karşılıklı olarak rota
seçimlerini ve zamanları ortaya koyar,
hangisinin daha başarılı ve hızlı
olduğunu görürsünüz.
4- Ayak Hatalarının Listelenmesi :
Haritaya rotanızı çizdiniz. Ayak
zamanlarınızı da yazdınız. Hatalarınızı
ya kendiniz gördünüz ya da
karşılaştırarak belirlediniz. Sıra geldi
bunları ayak ayak listelemeye. Bunu
yapmanın en pratik yolu ara zamanların
yanına kısa notlar almaktır, hata zamanı
da tahmin edilmelidir. Alt alta
yazdığınız hata zamanlarınızı
topladığınızda toplam hata zamanınızı
bulursunuz.
5- Bir Sonraki Antrenmandan Önce :
Bir sonraki orman ziyaretinizden önce en
son yaptığınız parkurlara birkaç dakika
göz atmanın büyük faydası var. Böylece
yaptığınız hataları inceler ve parkurda
işlerin doğru gitmesi için nelere dikkat
etmeniz gerektiğini hatırlarsınız.
Dikkat Edilecekler Konular :
Orienteering çoğu zaman bir saati
aşan bir aktivitedir. Öncesinde aç
olmamak ve sıvı almak daha fazla keyif
almanızı sağlar.
Harita ve pusulaya gereğinden fazla
konsantre olmamalısınız. Hedefiniz
harita ile araziyi örtüştürerek hiç
pusula kullanmadan gideceğiniz yönü
bulmak olmalı. Bunun için çalışmak
şarttır.
Harita ve araziyi beraber gözlemleyin,
her an harita üzerinde konumunuzu işaret
edebiliyor şekilde orienteering
yapın.
Düşünebileceğinizden daha hızlı
koşmayın! Çoğu dünya şampiyonu hafif ama
sürekli bir tempoda koşarak hiç hata
yapmadıkları için şampiyon olmuşlardır.
2- Kayakla (Ski Orienteering) :
Kayaklı oryantiring dayanıklılık
gerektiren ve pist dışında yapılan bir
kış sporudur. Yaz sezonunda yapılan
diğer oryantiring disiplinleriyle
benzerdir. Kısaca kayak-o denen
kayaklı oryantiring yüksek
seviyede fiziksel ve zihinsel form
gerektirir.
Elit seviyedeki bir kayaklı
oryantiringci mükemmel kayabilme ve
harita okuyabilme becerisine ve bu
ikisini kombineli kullanabilme
kabiliyetine ihtiyaç duyar. Atlet her
yarışta yüksek bir hızla yüzlerce rota
seçeneğini arasından birine karar vermek
zorundadır.
Çeşitli nitelikte kayak pistleri
hazırlanır. Yarışma boyunca kayaklı
oryantiringciler bir kontrol
noktasından diğerine en hızlı şekilde
varacakları rotaya karar vermek
zorundadırlar. Rota seçimi kayak
pistinin nitelikleri, eğim, mesafe
dikkate alınarak yapılır. Tüm bunlar
haritadan okunabilmelidir.
Ski-o Dünya Şampiyonaları her
çift sayılı yıllarda düzenlenmektedir ve
tek sayılı yıllarda da Dünya Kupası
organize edilmektedir. Program bayan ve
erkekler için uzun mesafe, orta mesafe,
kısa mesafe, sürat koşusu ve bayrak
yarışından oluşur.
Gerekli Malzeme :
Yarış ekipmanları : Ski-o
sporcuları mukavemet kayakçıları gibi
aynı tür yarış kayakları, batonları,
kıyafetleri, ayakkabıları ve bağlamaları
(kayakla ayakkabıyı birbirine
birleştiren kısım) kullanır.
Harita tutucu : Özel dizayn
harita tutucuları yarışta son hızla
kayarken haritanın okunabileceği şekilde
göğse yerleştirilir.
Harita : Organizatör tarafından
hazırlanan harita uğraması zorunlu
kontrol noktalarını gösterir. Harita bir
yarışmacıya en hızlı hangi rotadan
gideceğini karar verebilmesi için
ihtiyaç duyduğu pistin niteliği, eğim,
mesafe gibi tüm bilgileri verebilecek
şekilde tasarlanır.
Pusula : Pusula kayakçının
koluna yada harita tutucuda taşınır.
Kontrol kartı : Kontrol kartı
yarışmacının koluna bağlanır. Her
kontrolde yarışmacı kontrol noktasını
ziyaret ettiğini ispatlayabilmek için
kontrol kartını zımbalar.
3- Dağ bisikletiyle (Mountain Bike
Orienteering MTB-O) :
Dağ bisikleti kullanılan
oryantiring türüdür. Katılımcı
bisikleti ile bütün kontrol noktalarını
ziyaret ederek parkuru tamamlar. Kontrol
noktalarındaki hedefler dağ bisikletinin
gidebileceği patika ve yollara
yerleştirilir.
Bisiklete binebilen herkes yapabilir.
Kişinin fiziksel gücü ve harita okuma
becerisine göre çeşitli zorlukta
parkurlar hazırlanır.
Bir dağ bisikleti, bisiklet kaskı
ve tamir kiti zaten standart bisiklet
malzemeleri. Ek olarak bir pusula hata
olasılığını azaltır. Haritayı
rahat okumak için gidona bir harita
tutucu takılabilir, bunu bir mukavva ve
plastik gergi bantları ile evde kolayca
yapabilirsiniz.
Parkurların zorluğu kategoriye göre
değişir. Örneklersek, Macera Akademisi
tarafından düzenlenen Adalar
Oryantiring Kupası kapsamındaki
parkurlar;
Yıldız ve Aile kategorilerinde :
Az tırmanma ve iniş içerir, mesafesi
kısadır. Tehlikeli inişler yoktur.
Trafik kurallarına uyulduğu durumda
oldukça güvenlidir. Aile kategorisinde
tandem ve bebek koltuklu bisikletler ile
çıkış alınabilir.
Halk kategorisinde : Bir miktar
tırmanma ve iniş içerir, orta
uzunluktadır. İnişlerde geniş patika ve
yollar kullanılacağı düşünülmüştür.
Trafik kurallarına uyulduğu durumda
oldukça güvenlidir.
Elit kategorisinde : Bol tırmanış
ve iniş içerir. Düzenli antrenman
yapanlar için düşünülmüştür. Dağ
bisikleti yarışlarında
karşılaşıldığı kadar dik ve dar inişler
yapmak gerekmez. İnişte temkinli
olunduğu ve trafik kurallarına uyulduğu
sürece güvenlidir.
İsterseniz özel ayakkabı ve pedalınızı
kullanabilirsiniz. Harita okumak
için sıkça durmanız gerekeceği için
rahatça pedaldan çıkartamıyorsanız
tavsiye edilmez.
Rahat kıyafetler kullanılmalıdır.
Sıcaktan ve terden bunalmayacağınız,
ıslandığında hızla kuruyan sentetik
kıyafetler daha performanslı olacaktır.
Kalın giyinmek performansınızı da
düşürür.
Dağ bisikletiyle (Mountain Bike
Orienteering MTB-O) için ipuçları :
1- Hızlı gitmek değil hatasız
gitmek önemlidir.
2- Haritayı okuyup rotanızı
planlamadan hareket etmemelisiniz.
3- Haritanın renk ve sembollerini
yarışın başında anahtardan (lejand)
bakarak öğrenin.
4- Haritadan koptuğunuzda
(kaybolduğunuzda) nerede olduğunuzu
bileceğiniz bir yere yönelmelisiniz. Ör:
Belirgin yol, tepe, meydan, vs.
5- Yol ayrımlarında gideceğiniz
yolun yönünü pusula ile kontrol etmek,
yanlış saptığınızda kaybedeceğiniz büyük
zamanı önler.
6- Haritayı okurken sürüş
güvenliğinden vazgeçmeyin. Sürerken
okuyamıyorsanız durun.
7- Haritanızı katlayarak hem
kolay taşıyın, hem de gereksiz bölümler
dikkatinizi dağıtmasın.
8- Mümkünse harita platformu
edinin veya yapın.
9- İlk 3 noktaya yavaş gidin.
10- Başka yarışmacıların sizin
kategorinizde olduğunu veya doğru
gittiğini bilemezsiniz, takip etmeyin ve
etkilenmeyin.
11- İşin eğlenceli kısmı kendi
yolunuzu bulmaktır. Hep kendi
doğrularınızı izleyin.
4- Elle kullanılan özürlü arabasıyla
(Trail Orienteering) :
Patika oryantiring (Trail
Orienteering), parkurda harita
okuma esasına dayanan bir
oryantiring disiplinidir. Bu
disiplin herkesin, fiziksel engelliler
dahil olmak üzere, gerçek bir
oryantiring yarışmasına
katılabilmesi için geliştirilmiştir.
Manuel ve elektrikli tekerlekli
sandalye, koltuk değneği ve harekete
için yardım alınmasının serbest olduğu
bu disiplinde, hız yarışma kriterlerden
biri değildir.
Patika oryantiringci parkuru kat
ederken haritada belirtilmiş kontrol
noktalarına ulaşıp doğrusunu seçmelidir.
Bunun belli bir mesafeden yapılması ve
hareket becerisi gerektirmemesi, ileri
derecede engellilerin bile normal
insanlarla eşit şartlarda yarışmasına
izin verir. Patika-o
etkinliklerinin çoğunda her katılımcıya
uyan tek bir sınıf vardır.
Donanım :
Hareket Yardımı : İçten yanmalı
motoru bulunan taşıtlar dışında her
türlü cihaz ve yardım izin dahilindedir.
Fiziksel yardım (yardımcı) talebi de
kabul edilir.
Harita : Yarışmacı arazideki
kontrol bayraklarından hangisinin
haritada işaretli noktayı temsil
ettiğini anlamak amacıyla haritayı okur.
Kontrol Kartı : Patika
oryantiringci çoktan seçmeli kontrol
kartı kullanır. |
|
|
|
|
|
