ATLETİZM ATLAMALAR
UZUN ATLAMA
İnsanın daha uzağa atlama hırsı
ve arzusu insanlığın var oluşu
kadar eskidir. Uzun atlamanın
organizasyonu çok kolay olmakla
birlikte teknik yönden basit
olduğu söylenemez. Uzun
atlamanın özünde gizli olan
taraf, hareketin dış
görünümünden olmayışıdır. Çünkü
bu görünüm herkesçe
gözlenebilir. Asıl nokta; iyi
bir süratle bu sürati sıçramaya
aktararak başarılı bir sıçrama
yapabilmektir. Süratli hız alma
koşusundan sonra, kazanılan
sürat sıçrama ile birleştirilmez
ise, sıçrama olayı istenilen
şekilde olmaz ve uzun mesafeye
de ulaşılmaz. Uzun atlamada kısa
bir yaklaşma koşusu içerisinde
olanaklı yüksek düzeyde bir
ivmelenme ile kendisini
gösterir. Buna karşın ivmelenme
yetisi en az hız yitimini
olanaklı kılan bir açıda
gerçekleştiren etkili sıçrama
ile birlikte birleştirilirse
etkin yapı oluşturur. Bu açıdan
üst düzey uzu atlayıcılar uzun
boylu göreceli olarak da hafif,
bunun yanında çok hızlı ve çabuk
kuvvet yetisine sahip olmaları
gerekmektedir.
UZUN ATLAMANIN BİYOMEKANİK
OLARAK İNCELENMESİ
L1: Sıçrama anında
sıçrama tahtasının önü ile,
vücut ağırlık merkezinin
izdüşümü arasında ki yatay
mesafedir.
L2: Sporcunun havada iken
kat ettiği mesafedir.
L3: Konma mesafesi,
düşülen nokta ile topukların
kuma değdiği noktalar arasındaki
yatay mesafedir.
UZUN ATLAMA TEKNİKLERİ
1- Hız alma (yaklaşma)
koşusu
2- Sıçrama
3- Uçuş
4- Konma
1- YAKLAŞMA KOŞUSU
- İvmelenme arasında maksimal
hızın üretilmesi
- Son adımlar arasında sıçramaya
hazırlık
- Ayak başparmağı ile sıçrama
tahtası arasındaki mesafeyi en
aza indirecek tamlık sağlamak
Uzun atlayıcının yaklaşma
koşusu sırasında gereken 3
önemli görevi vardır.
1- Sıçrama sırasında etkili
şekilde kullanabileceği kadar
çok yatay hızı geliştirmek
2- Sıçrama için son birkaç adıma
gelirken vücudunun pzisyonunu
ayarlama
3- Sıçrama tahtasına doğru bir
şekilde ayağını yerleştirmek
Uzun atlamada, atlanılan
mesafeyi etkileyen en önemli
öğelerden birisinin yaklaşma
koşusu hızı olduğunu
gözlenmiştir. Son 10m içindeki
özellikle tahtaya giriş hızı
(son üç adım) performansın
belirgenidir. Atlayıcıların
sprint koşusunun hareket ritmine
sahip olması gerekmektedir.
Bunlar ideal bir uzun
atlayıcının karakteristik
özellikleridir. Elit atlayıcılar
38-45m (20-25 adım), bayan
atletler 30-35m mesafeyi (17-20
adım) yaklaşma koşusu mesafesi
kullanmaktadır.
HIZ: yaklaşma koşusunun
son 5m ortalama hızı sporcunun
sıçrama hareketindeki ilk
hızının göstergesi olarak
belirtilmektedir.
Sporcunun hız alma koşusu 3
devrede ele alınır. Bu devreler
atlayıcının özelliklere göre
değişiklikler göstermesine
rağmen genel olarak hız alma
sahası 6+6+6 adımı şeklindedir.
| 6
ADIM |
6
ADIM |
6ADIM |
| Koşuya
başlama ve süratlenme
|
Maksimal
sürate ulaşma |
Topuk
taban Yuvarlanması |
2- SIÇRAMA (TAKE OFF)
Sıçrama bölümü sıçrama
ayağının yere dokunması, bacağın
bükülmesi ve dizin gerilmesi
olarak üç bölümde incelenir.
Sıçramanın 1. bölümünde; ayağın
basma tahtası ile yerin
birleştiği nokta. Atlayıcının
arka yatay düzlemi arasındaki
açı 62-69 derece arasındadır.
Yerle son temas arasında ön
yatay düzlem ile aynı şekilde
71-80 dereceler arasında açılar
ölçülmüştür. Sıçramada yerden
çıkış açısının 20-22 derece
olduğunu ve bu değerler
aşıldığında yaklaşma hızı
oranının arttığı, açının bu
değerlerin altında ise, yerden
kopuşta meydana getirilen
kuvvetin oranının arttığı
vurgulanmıştır. Sporcunun yerden
kopuştaki önceki hızı, tahtaya
yaklaşma koşusunda geliştirdiği
hız ve yerden kopuşta
hazırlıklarda hızdan
etkilenmektedir. Bu açıdan en
ideal kombinasyon koşarken
sağlanan maksimal hız ile dikey
hızın kombinasyonu sporcunun
yerden kopuşta ihtiyaç duyduğu
yerden kopuşta ihtiyaç duyduğu
yerden kopuş açısını
belirlemektir.
Sıçramadan sonra atlayıcı
havadadır ve vücut ağırlık
noktasının çizdiği hareket
kavisi, kavisi kendi iradesinin
dışındadır. Sıçrama bacağı
ayağının ön hazırlığı yapılır.
Yuvarlanma hareketi sırasında,
sıçrama bacağı hafif bükülü,
savurma bacağı ise geridedir.
Bacakların karşı hareketi
sırasında kollarda harekete
iştirak eder. Bu bölümde önemli
olan, gövdenin üst kısmına doğru
tutup ileriye doğru bakmaktır.
Sıçrama hareketi sıçrama
bacağının ayak bileği ve dizinin
gerilmesi ile başlar. Sıçramada
ayağın yere konmasından yapılan
hareketler vücudun doğru bir
şekilde pozisyon almasına ve
amortisazyon evresinde mekanik
mekanizmanın çalışması için bir
avantaj elde etmek içindir.
Sıçrama ayağı tahtaya taban-
ayar burnu şeklinde basmalıdır.
Sıçrama ayağı tahtaya bastığı an
sıçrama ayağının arka üst baldır
ile arka alt baldır arasında
kalan açı 140-155 derece
arasında olmalıdır. Sıçrama
tahtasındaki ayak topuğunun 40cm
geride ve her iki bacak
arasındaki açı 30 derece
olmalıdır.
4- UÇUŞ
Uçuş analiz edildiğinde,
atlayıcıların farklı teknikleri
(Asılma- Adımlama-Karışık- Döngü
ve Yelken) teknikleri
kullandıkları görülür. Atlayıcı
uçuş bölümünde istenmeyen öne
doğru rotasyonu engellemek için
bu farklı teknikleri denedikleri
görülmektedir. Sıçramadan sonra
meydana gelen rotasyonu
azaltabilmek için gövdenin dik
kol ve bacakların omuz ve kalça
eklemlerinden hareketine gergin
şekilde devam etmeleri gerekir.
Uçuş sırasında yapılan tüm
hareketler dengeyi korumaya ve
iyi bir iniş hazırlığına
yöneltir. Uçuş mesafesi
atlayışta toplam mesafenin
%85-90 ını kapsar.
Uçuş Sırasında Önemli
Noktalar
- Uçma hareketinin ilk
bölümünde, vücudun sıçrama
sırasında aldığı pozisyon
muhafaza edilmeli.
- Gövdenin üst kısmı aşağı
yukarı doğru tutulmalı ve hatta
çok hafif geriye götürülmesine
dikkat edilmelidir.
- Sıçrama bacağını sıçrama
sırasında binen yük, kazandığı
yorgunluğu gidermek için,
vücudun arkasında yumuşak ve
rahat bırakılmasına özen
gösterilmelidir.
- Kollar mümkün olduğu kadar
uzaktan arka-geriye
götürmelidir.
5- KONMA
Her iki bacağın bükülmeden ve
mesafe kaybetmeyecek bir şekilde
öne doğru uzatılarak gereği
sağlanmalıdır. Ayak topuklarının
yere dokunması ile diz eklemleri
yumuşak şekilde
gerçekleştirilmelidir. Bu sırada
gövdenin üst kısmını biraz
doğrultarak kalçanın öne
kalçanın öne doğru itilmesi
sağlanmalı ve vücut ağırlığı
dayanma noktalarına
dağıtılmalıdır. Kalçanın yere
dokunmadan önceki şekli muhafaza
edilmelidir. Ayaklar aşağı
yukarı aynı yükseklikte yere
dokunmalıdır. Kanma sırasında
eğer atlayıcılar kendilerini öne
veya yanlara doğru itebilirlerse
hareket doğru oluyor demektir.
Kollar önce gövdenin arkasında
ve alçakta olmalı, vücudun öne
getirilmesine yardımcı olmasına
dikkat edilmelidir. Konma
hareketi tamamlandıktan sonra
atlama havuzu önden terk
edilmelidir.
UZUN ATLAMA TEKNİKLERİ
1- Adım alma
2- Adımlama
3- Asılma
4- Yelken
5- Döngü
1- ADIM ALMA TEKNİKLERİ
Bu teknik hem çok basit hem de
diğer uzun atlama tekniklerinin
temeli sayılmaktadır. 5-5.5m ye
kadar uzun atlayanlar için ideal
bir teknik olmakla birlikte,
sürat ve sıçraması çok iyi
olanlar, bu teknikle daha sonra
adımlama tekniğine rahatlıkla
geçiş yapılabilir.
Teknik: uçma sırasında savurma
bacağı, diz ve ayak bileğinden
dar açı yapacak şekilde bükülü
olmalıdır. Ayak yere basmadan
önce, alt bacak sıralama
mesafesini uzatmak için öne
doğru uzatılmalı, dizden gerilme
olmamalıdır. Ayağın topuktan yer
basması ile vücut ağırlık ayak
tabanından ayak ucuna doğru
aktarılmalıdır
2- ADIMLAMA
Uzun atlayıcılar tarafından en
çok kullanılan tekniktir.
Atlayıcılar havada 1.5-2.5 adım
alarak koşunun devamını sağlar.
Teknik: Sıçrama ile savurma
bacağının dizleri kuvvetli
olarak karına doğru çekilir.
Sıçrama bacağının ayak ucu basma
tahtasını terk eder etmez
savurma bacağı dizden bükülü
olarak kalça gerisine
götürülmeye başlanır. Kollarda
aşağıdan ve arka-yukarıdan
birbirine ters yönde çevrilerek,
harekete katılır. Gövde devamlı
diktir.sıçrama bacağı dizden
bükülü olarak ileriye alınarak,
önde kalça yüksekliğine kadar
kaldırılır. Geride savurma
bacağı, diğer bacağın yanına
getirilirken , gövde kollarla
birlikte bacaklar üzerine doğru
bükülmeye başlanmalıdır. Bundan
sonra konma hazırlıklarına
geçilir.
3- KARIŞIK (ASILMA) TEKNİK
Bu teknik genellikle sıçrama
tekniği bozuk olan uzun
atlayıcılarla, sıçramada gövdeyi
öne ve geri getirenler tercih
eder. Asılma tekniğinde
sıçramadan sonra, savurma dizden
bükülü olarak ve yere paralel
gelecek şekilde yukarıya
kuvvetli kaldırılır. Bu sırada
alt bacak aşağıya doğru
sarkıtılmıştır.kısa uçmadan
sonra, sıçrama bacağı gövdenin
altında gergin duruma gelince,
dizden bükülü olarak savurma
bacağının yanına getirilir.
Atlayıcı uçma sırasında adeta
dizler üzerinde oturuş
vaziyetindedir. Alt ve üst
bacaklar arasında ki açı, aşağı
yukarı 90 derece olmalıdır.
Hareket baş kollar da katılarak
vücut ağırlık noktasının öne
alınmasına yardımcı olurlar.
Kollar dirsekten hafif bükülü
arka- yukarıya kavis
yaptırılarak baş yüksekliğine
kadar kaldırılır. |
